Congres Soa-Hiv-Aids op Wereld Aids Dag
Jacques van der Gaag presenteert de wereldwijde aidscijfers. Foto: Jan Carel Warffemius
|
Auteur: Matthieu klein Tank, freelance journalist
‘Het ergste moet nog komen’. Dat was de sombere boodschap van diverse sprekers tijdens het Achtste Nationaal Congres Soa-Hiv-Aids dat op 1 december 2004 in de RAI in Amsterdam gehouden werd. Toch was de stemming zeker niet defaitistisch, want steeds meer lijkt het besef door te dringen dat we niet alleen meer móeten, maar ook kúnnen doen. |
Ombuigen van conservatieve krachten
De toon werd al meteen gezet door een opmerkelijk bevlogen toespraak van Minister van Ardenne van Ontwikkelingssamenwerking. Ze kreeg de handen van de toehoorders op elkaar met haar standpunt dat we ‘de conservatieve monsterverbonden van islamitische landen, het Vaticaan en de VS moeten weerstaan’. De EU moet volgens de minister als grootste donor tegenwicht kunnen bieden. Religie is volgens Van Ardenne overigens zeker niet alleen een factor die de aidsbestrijding met haar morele opvattingen over seksualiteit hindert. In tegendeel. Het geloof speelt in Afrika een grote rol en die kan ook op een positieve manier ingezet worden.Eindelijk is er in Afrika hoop voor degenen die hiv hebben. Steeds meer mensen hebben toegang tot medicijnen. Volgens Van Ardenne is er in Afrika ten zuiden van de Sahara een verdriedubbeling van het aantal werkers in de gezondheidszorg noodzakelijk. Nederland levert daaraan een bijdrage door bijvoorbeeld het salaris van artsen in Zambia aan te vullen, zodat ze niet voor een betere baan naar het westen emigreren. En dat kost veel minder dan een arts vanuit Nederland naar Afrika uitzenden, zo onderbouwde ze dit beleid.
Aids in Afrika
Er leven momenteel verspreid over de wereld veertig miljoen mensen met hiv. Twintig miljoen zijn er al aan aids overleden. De mondiale inspanningen om aids te bestrijden schieten tekort, stelde Jacques van der Gaag, hoogleraar Ontwikkelingseconomie. ‘Het ergste komt er nog aan’, was zijn waarschuwing. Volgens Van der Gaag is het niet eenvoudig de mensen achter de cijfers te blijven zien. Toch slaagde hij er met zijn bijdrage heel goed in duidelijk te maken welke enorme impact aids in Afrika heeft. Was er in het verleden nog wel eens iemand die alle aandacht voor aids in Afrika overdreven noemde, er zijn daar immers zoveel andere ziekten waar veel mensen aan overlijden. Inmiddels is duidelijk dat de impact van aids zijn weerga niet kent. Het is niet alleen een drama voor de individuen die getroffen worden, volledige regio’s staan intussen economisch op instorten.
Wezen
Het vinden van een oplossing voor de 20 miljoen aidswezen is volgens Van der Gaag, na inspanningen gericht op preventie en het bieden van behandelingsmogelijkheden, een derde grote opdracht. Die wezen hebben minder kans op scholing en zo gaat een generatie voor het land verloren. Voor de landen die toch al zwaar lijden onder de financiële lasten die aids met zich meebrengt (de kosten voor gezondheidszorg, verminderde arbeidsparticipatie en dus minder productie) is dat desastreus.
Swaziland
‘In Swaziland gaat het slechter dan we ooit voor mogelijk hadden gehouden’, citeerde Van der Gaag iemand van de Wereldbank. Wereldwijd wordt er 2,1 miljard dollar aan de bestrijding van aids uitgegeven. Dat bedrag moet verdriedubbeld worden, meent Van der Gaag. Uit het feit dat er wel driehonderd miljard dollar beschikbaar is om oorlog te voeren in Irak concludeert hij: ‘Blijkbaar gaat het niet om een tekort aan middelen, maar om de keuzes die we maken.’
Extra handicap
‘Gehandicapten hebben toch geen seks’. Met dat argument meldde de minister van Volksgezondheid van Namibië zich af voor een conferentie over het onderwerp ‘handicap en aids’ in zijn land. Het is een misvatting die bij veel meer mensen leeft en die ervoor zorgt dat deze groep zelden aandacht krijgt in programma’s ter bestrijding van aids. Ook bij de jaarlijkse conferentie op Wereld Aids Dag was dit onderwerp nog nimmer ter sprake gekomen. De belangrijkste opmerking van de workshopleider was dan ook: hoe krijgen we aandacht voor deze groep?
Dat die aandacht nodig is, is niet duidelijk te maken aan de hand van onderzoeksresultaten. Onderzoek naar deze groep is namelijk nauwelijks gedaan. Van de 10.000 studies die bij de Wereld Aids Conferentie in Bangkok gepubliceerd werden, gingen er slechts twintig over gehandicapten.
Een recente studie van de Yale Universiteit in de VS en de Wereldbank maakt echter duidelijk dat er een groot probleem is. In ontwikkelingslanden is het aantal gehandicapten beduidend groter dan in het westen. Vanwege de gebrekkige gezondheidszorg leiden aandoeningen die hier verholpen kunnen worden in arme landen vaak tot blijvende gezondheidsschade. En dat leidt weer tot armoede. Gehandicapten leven vaak op straat en krijgen geen scholing, waardoor ze ook minder weten over veilig vrijen. In hun ondergeschikte positie zijn ze minder in staat zich te beschermen tegen ongewenste seksuele contacten. Blinde vrouwen worden vaak verkracht, omdat de dader weet dat ze hem toch niet zal kunnen identificeren.
Mathieu Janssen, die werkt voor een organisatie van gehandicapten in Namibië, vertelde dat van hun doelgroep 23% geïnfecteerd is met hiv. Als ze naar een organisatie gaan die condooms verstrekt krijgen gehandicapten die vaak niet. ‘Want die hebben jullie toch niet nodig’. Blijkbaar leven bij veel hulpverleners dezelfde misvattingen als bij de minister van het land. Gehandicapten hebben net zoveel behoefte aan intimiteit en doen dus net zo goed aan seks.
Chlamydiascreening
Eén van de presentaties over een nationaal onderwerp betrof een studie over de wenselijkheid om op chlamydia te gaan screenen. Deze bacteriële infectie kan bij vrouwen leiden tot onvruchtbaarheid. Tijdige behandeling kan deze complicatie voorkómen en bovendien verdere verspreiding van chlamydia tegengaan. Om goed te beoordelen of screening ook kosteneffectief is, zijn goede gegevens over de mate waarin de infectie vóórkomt noodzakelijk. Daarnaar was tot nu toe alleen in Amsterdam onderzoek gedaan. Jan van Bergen (Soa Aids Nederland) presenteerde gegevens van een nieuwe studie, uitgevoerd onder personen van 15 tot 29 jaar in vier verschillende GGD-regio’s.
Van de 21.000 jonge mannen en vrouwen die via de post een testpakket ontvingen, retourneerde 41% als gevraagd een urinemonster. Bij de vrouwen werd een prevalentie gevonden van 2,5% en van de mannen bleek 1,5% chlamydia te hebben. Bij dergelijke percentages ligt universele screening niet voor de hand. In het onderzoek kwamen echter subpopulaties naar voren met een duidelijk hoger risico op chlamydia: inwoners van de grote steden, bepaalde groepen allochtonen (onder Surinamers en Antillianen was de prevalentie 8%), mensen met gemiddeld meer sekspartners en met een lagere opleiding.
Selectieve screening is, vanwege de lagere kosten, dus een meer voor de hand ‘liggende optie, constateerde Van Bergen. En een dergelijke screening is zeker haalbaar, omdat het onderzoek uitwees dat de doelgroep de screening niet als belastend ervaart.
Afnemende aandacht voor aids in Nederland
Robert Witlox, directeur van de Hiv Vereniging Nederland, maakt zich zorgen over de verminderde aandacht voor aids in Nederland. ‘Mensen die sterven zijn spectaculairder’, merkte hij cynisch op. De verminderde aandacht is eigenlijk wel raar, want de groep mensen die weet dat ze hiv hebben groeit in Nederland juist. Er moet daarom veel meer aandacht komen voor leven met hiv.
Mensen met hiv leven nu langer, maar dat leven moet dan ook zo goed mogelijk zijn. En dus moet er de mogelijkheid zijn een behandeling tegen lipodystrofie vergoed te krijgen. Door deze aandoening, een gevolg van de behandeling met medicijnen tegen hiv, verandert de verdeling van vet over het lichaam. Met name het verdwijnen van het vet uit het gezicht maakt mensen met hiv snel als zodanig herkenbaar. ‘Dat is vernederend’, stelt Witlox. Mensen met hiv moeten meer kansen krijgen te reïntegreren. De medicijnen maken het mogelijk, maar de maatschappij laat hen nog teveel langs te kant staan.
Ook de aandacht op het congres vond Witlox onvoldoende. ‘Dit congres verliest zijn ziel zodra de stem van mensen die leven met hiv hier niet meer klinkt.’
top
|
| zoeken |
|
|
| SOAIDS Magazine |
|
|
| inhoudsopgave |
|
|
|
