Bij een huidafwijking in het genitale gebied wordt al snel gedacht aan een soa. Veel mensen zijn daar bang voor en bezoeken met enige regelmaat een soa-polikliniek. De meeste 'gewone' huidziekten kunnen echter ook in het genitale gebied voorkomen of juist vooral daar worden aangetroffen. Grofweg valt er een indeling te maken in 1. infectieziekten, 2. huidziekten die met ontstekingsreacties gepaard gaan zoals psoriasis en eczeem en 3. goed- en kwaadaardige tumoren. Ook worden ontwikkelingsstoornissen en aangeboren afwijkingen gezien.

In deze laatste aflevering wordt aandacht besteed aan een intra-epitheliaal carcinoom en het plaveiselcelcarcinoom waarin dat kan overgaan.

Erytroplasie van Querat Dit is een carcinoom in situ (d.w.z. intra-epitheliaal) dat op de penis gelokaliseerd is. Na verloop van tijd kan het overgaan in een plaveiselcelcarcinoom.   Klinisch Op de voorhuid en de glans penis wordt een rode, glazige, onregelmatig scherp begrensde afwijking gezien. Later kan er ulceratie (zweervorming) en korstvorming optreden. Diagnostiek De diagnose wordt gesteld met behulp van histopathologie. Therapie De behandeling bestaat uit excisie, cryotherapie (bevriezing) of lokale 5% 5-fluorouracilcrème.

Plaveiselcelcarcinoom Het peniscarcinoom is betrekkelijk zeldzaam. Het wordt voornamelijk gezien bij oudere, onbesneden mannen. Risicofactoren lijken slechte hygiëne (ophoping van smegma), het humaan papillomavirus en chronische ontsteking.   Klinisch De meeste tumoren worden op de glanspenis gevonden. Meestal presenteren zij zich als een verharde erosie of een wratachtig papel of nodus. Soms is het lastig ze te herkennen, maar het is van belang om in een vroeg stadium een biopt te nemen omdat er een aanzienlijke kans bestaat op uitzaaiing. Diagnostiek Om de diagnose te stellen is histopathologisch onderzoek noodzakelijk. Therapie In de meeste centra wordt deze in overleg met andere disciplines, zoals de plastisch chirurg en radiotherapeut bepaald. Ruime excisie heeft de voorkeur.

Literatuur

1. P.C. van Voorst Vader, A.A.B. Lycklama à Nijeholt , T.B. Voorn. Vlekjes op de penis. SOA Vademecum, 2001, deelA10, 1-5.
2. S.A. Morse, A.A. Moreland, K.K. Holmes. Atlas of Sexually Transmitted Diseases and AIDS. Second edition.