|
|||
 |
Lang Leve de Liefde Hoe ver is de implementatie? Lisette Schutte - programmamedewerker Programma Jongeren,
Twintig jaar. Zo lang bestaat Lang Leve de Liefde (LLL), het lespakket over veilig vrijen, relaties en seksualiteit voor het VMBO. De effectiviteit ervan is al eerder door onderzoek aangetoond. De laatste versie uit 2001 wordt op dit moment geactualiseerd. Gedeeltelijke aanleiding voor deze hoognodige vernieuwing zijn de bevindingen van implementatieonderzoek naar het huidig gebruik door docenten.  LLL besteedt aandacht aan veilig vrijen ter preventie van soa en zwangerschappen. Het pakket bestaat uit een docentenhandleiding, een DVD en een leerlingenmagazine. In zes lessen worden zowel relationele aspecten, zoals omgaan met verliefdheid en verkering, als kennisoverdracht en het aanleren van vaardigheden rondom (on)veilig seksueel gedrag, behandeld. Hoewel LLL het meest gebruikte lespakket is op het gebied van seksualiteit, was onbekend hoe goed en in welke omvang het wordt gebruikt. Daarom is implementatieonderzoek uitgevoerd. onderzoeksvraag en -methode Inzicht in implementatie is essentieel voor een succesvol programma. Onderzocht is de volgende vraag: Wat is de mate en kwaliteit van de implementatie van LLL op VMBO-scholen en hoe kan dit worden verklaard? Er is kwantitatief vragenlijstonderzoek uitgevoerd onder VMBO-docenten die LLL hadden aangeschaft of hiermee bekend waren. Deze docenten is gevraagd naar hun implementatiegedrag (gradaties in en kwaliteit van gebruik van het lespakket), de verklaringen hiervoor (determinanten), de rol van de GGD binnen het implementatieproces, intenties om LLL te blijven gebruiken en wensen en behoeften betreffende het nieuwe lespakket. De steekproef bestond uit 130 docenten (80% vrouwen, gemiddelde leeftijd 44 jaar) van 110 scholen (landelijk verspreid), van wie 50,7% zonder religieuze achtergrond. De klassen bestonden gemiddeld voor 58,5% uit allochtone leerlingen.
gebruik: huidig en in het algemeen Het meest wordt LLL gebruikt in de vakken verzorging (50,4%; N= 60) en biologie (36,1%; N=43) in het tweede en derde leerjaar van het VMBO. Meer dan 90% van de docenten gebruikt alle materialen, en sommigen gebruiken het zoals bedoeld: zo laat 46,4% (N=21) één videoaflevering per les zien, 48,2% (N=53) gebruikt de docentenhandleiding voor het voorbereiden en uitvoeren van lessen, 47,3% (N=52) loopt het studentenmagazine klassikaal door. Positief is dat gebruik van het lespakket door docenten in de loop der tijd relatief onveranderd blijft; 42% (N=50) geeft aan vrijwel altijd het gehele pakket te hebben doorgelopen en slechts 10,9% (N=13) is begonnen met het hele pakket en gaandeweg steeds minder lesonderdelen gaan gebruiken. De overige docenten gebruiken losse lesonderdelen of combineren het lespakket met ander lesmateriaal. mate van gebruik Afgezien van les 6 (over onderhandelen in moeilijke situaties) worden de lessen en activiteiten van het lespakket door meer dan 80% van de docenten uitgevoerd. Redenen voor het weglaten van lessen waren voornamelijk tijdsgebrek (betreft vooral les 6), het gebruik van ander lesmateriaal (internetsites bijvoorbeeld), overlap van de inhoud met reeds behandelde thema’s (bijvoorbeeld in biologie), het samenvoegen/combineren van lessen en gebrek aan respons uit de klas. Aan activiteiten buiten de klas, zoals huiswerk, extra opdrachten en verslag doen van het kopen van condooms wordt het minst gedaan, van opdrachten binnen de klas, zoals het lezen en bespreken van het studentenmagazine en bekijken van de DVD wordt het meest gebruik gemaakt. verklaringen voor de mate van gebruik Uit de analyse blijkt dat docenten meer van het lespakket gebruiken naarmate ze meer lesuren besteden aan LLL, meer persoonlijke voordelen zien in het gebruik ervan, ze denken dat anderen het waarderen dat ze voorlichting geven en naarmate ze het lespakket volgens de instructies uitvoeren. Verrassend was dat het lespakket minder gebruikt werd in autochtoon samengestelde klassen, waarschijnlijk omdat het materiaal deze groep leerlingen niet aansprak. kwaliteit van uitvoering en verklaringen hiervoor Ook al wordt veel van het lespakket gebruikt, de kwaliteit van de implementatie bepaalt de effectiviteit ervan. Docenten geven voor het merendeel aan dat ze de lessen conform de instructies uitvoeren of er slechts enigszins van afwijken. Bij les 4 (veilig en onveilig vrijen) en les 6 (onderhandelen) wordt het meest afgeweken van de instructies. verklaringen voor kwaliteit van uitvoering Docenten voeren het lespakket uit zoals bedoeld als ze een training specifiek gericht op LLL hebben gevolgd, als ze het lespakket bruikbaar vinden en naarmate ze meer vertrouwd zijn met het lespakket. Docenten die langer met het lesprogramma hebben gewerkt hebben de neiging om de lessen aan te passen. rol ggd De GGD heeft een belangrijke rol in de regio’s als het gaat om gezondheidsbevordering op scholen. Het was daarom interessant te weten wat voor soort contact docenten hadden met de GGD en welke rol dit speelde bij de implementatie van LLL. 58,9% van de docenten (N=76) had geen contact met de GGD in de afgelopen vier jaar en 41,1% (N=53) wel. Het belangrijkste contact met de GGD was het volgen van een LLL-specifieke training; een groot deel van de docenten heeft een dergelijke training niet gevolgd. Docenten waren wel tevreden over hun contacten met de GGD; 80% gaf aan dat deze geholpen hadden bij de implementatie van LLL. intenties en wensen De meeste docenten zijn van plan om LLL te blijven gebruiken; velen zijn benieuwd naar de nieuwe versie. Docenten hebben geen behoefte aan meer begeleiding van de GGD bij het uitvoeren van LLL of om externe adviseurs/begeleiders de lessen te laten verzorgen. Verder willen docenten keuzevrijheid en de mogelijkheid om losse onderdelen uit het lespakket te selecteren en tonen ze belangstelling voor internet/e-learning. Ze benadrukken het lesmateriaal, vooral de DVD, verouderd te vinden, omdat dit niet meer aansluit bij de belevingswereld van hun leerlingen, waardoor ze minder geneigd zijn dit als lesmateriaal te gebruiken. Docenten pleiten voor een beknoptere versie van LLL met aandacht voor relevante thema’s, zoals homoseksualiteit en het maagdenvlies. conclusie Dit onderzoek laat zien dat LLL zeer gewaardeerd wordt door docenten die het lespakket gebruiken. Het wordt nog steeds goed gebruikt, maar de mate en kwaliteit van implementatie is niet optimaal. Vernieuwing van het pakket is gewenst en aanpassingen zijn noodzakelijk. Het lesmateriaal is toe aan modernisering om het leerlingen meer te laten aanspreken. De wensen en eisen van docenten dienen betrokken te worden bij de herziening en er moet rekening worden gehouden met de determinanten van de mate en kwaliteit van implementatie. De onderzoeksresultaten wijzen erop dat voorlichting via scholen, uitgevoerd door docenten, nog steeds de meest effectieve benadering is om jongeren te bereiken. Docenten werken serieus en graag met het lesprogramma. De GGD speelt ook onmiskenbaar een belangrijke rol in het implementatieproces, voornamelijk door docenten te trainen en het toepassen te stimuleren. De kwaliteit van de implementatie en uiteindelijke effectiviteit van het lespakket wordt hierdoor versterkt. top |
||||||||||||
 |
|
