Homojongens: condoomgebruik ook in vaste relaties

Pjer Vriens, interventie-ontwikkelaar GGD Rotterdam e.o.
Katy van den Hoek, senior beleidsmedewerker GGD Rotterdam e.o.

De GGD voor Rotterdam en omstreken is zeer actief op het gebied van preventie van soa en hiv-infectie. Voor diverse bevolkingscategorieën organiseert ze voorlichtings-activiteiten en werkt ze mee aan de ontwikkeling van preventiemethodieken.
Voor homomannen zijn er de reguliere voorlichtingsactiviteiten op banen, in sauna’s en horecagelegenheden. Samen met de Universiteit Maastricht en de Schorer-stichting ontwikkelt de GGD een hiv-preventieprogramma via internet, volgens het ‘Intervention Mapping protocol’ en tijdens HBV-vaccinatie is er counseling op maat, gericht op het stimuleren van veilig vrijen en het bevorderen van hiv-testen.

En dan is er sinds december 2004 de cd-rom over relaties en safe sex: ‘De Waaghals en de Prins’. Doelstelling is dat jonge mannen kiezen voor condooms als ze anale seks hebben in een toekomstige relatie. De ontwikkeling en productie van deze cd-rom zijn gefinancierd door het Aids Fonds.
‘De Waaghals en de Prins wordt actief verspreid onder Rotterdamse homojongens onder de 23 jaar’. De cd-rom is ontwikkeld door de GGD Rotterdam, in nauwe samenwerking met de Rotterdamse homojongerengroep Apollo. Zij hebben er voor gewaakt dat deze cd-rom niet alleen voor homojongens, maar ook door homojongens is bedacht! Deze interventie is het vervolg op het door het Aids Fonds gesubsidieerde project Intervention Mapping in de Rotterdamse praktijk.

Uit onderzoek¹ van de Universiteit Maastricht blijkt dat ruim 90% van de homojongens een vaste relatie wil en 80% daarvan wenst dat die relatie monogaam is. Dat is de hoofdreden dat homojongens vaak geen condoom gebruiken. De bestaande voorlichting gaat namelijk vooral over wisselende contacten. Maar als je net bezig bent met het opdoen van seksuele ervaring is er vooral het verlangen naar een monogame relatie, de grote liefde, de prins op het witte paard. Daarbij lijkt het gewaagd om meteen bij de eerste vrijpartij over condooms te beginnen. Toch blijkt daar wel degelijk aanleiding toe.
Uit onderzoek blijkt dat de laatste jaren steeds vaker hiv wordt overgedragen via de vaste partner². Homojongens zijn in een relatie weliswaar monogaam, maar als de relatie na een korte of langere tijd wordt verbroken volgt er weer een nieuwe relatie.
Daarom richt ‘De Waaghals en de Prins’ zich specifiek op veilig vrijen in vaste relaties.
Om de keuze voor condooms eenvoudiger te maken geeft de GGD op de cd-rom informatie over seks, condoomgebruik en het bespreekbaar maken van condoomgebruik. Ook is er een vragenrubriek met advies van een arts en homojongens kunnen meedoen aan een quiz. Meestal serieus, soms ook met een knipoog. Voor ieder wat wils.
De cd-rom kan individueel bekeken en interactief gebruikt worden. Jongens moeten aan de interventie kunnen meedoen op een plek die voldoende rust en veiligheid biedt voor zelfreflectie. De cd-rom bevat altijd een ‘stop-knop’ voor het geval ouders, broertjes, andere huisgenoten of nieuwsgierigen, zonder kloppen de kamer binnen wandelen. Het gezamenlijk bekijken van de cd-rom daarentegen, zou weer een goede aanleiding kunnen zijn om met ‘de prins op het witte paard’ te praten over condoomgebruik.

De cd-rom is bedoeld als een cadeautje, een hebbeding. Niet zomaar als een nieuwe folder, uitgedeeld aan Jan en alleman, maar zorgvuldig verspreid onder de Rotterdamse homojongens. Via de website bijvoorbeeld, www.dewaaghalsendeprins.nl, in de Rotterdamse homohoreca, op jongerenfeesten en verspreid door de jongeren zelf. Over een halfjaar, als in de regio Rotterdam 1.500 cd-roms zijn uitgedeeld wordt het project geëvalueerd. Het uiteindelijke doel van de cd-rom is gedragsverandering bij de homojongens en gedragsverandering is moeilijk meetbaar. Er wordt samengewerkt met medewerkers van de Universiteit van Maastricht; zij hebben geholpen bij het ontwikkelen van vragenlijsten, waarmee het effect toch gemeten kan worden. Als uit de evaluatie blijkt dat de cd-rom werkt, kan hij ook landelijk worden ingezet.
Meer achtergrondinformatie is te vinden in een publicatie in het Tijdschrift voor Sociale Geneeskunde.³

Meer informatie: www.dewaaghalsendeprins.nl

Referenties:

1. Hospers HJ. Homosexual men and the HIV epidemic; understanding and changing risk behavior. Proefschrift. Maastricht: Universiteit Maastricht, 1999.
2. Davidovich U, De Wit JBF, Stroebe W. Assessing sexual risk behaviour of young men in primary relationships: the incorporation of negotiated safety and negotiated safety compliance AIDS 2000;14;701-6.
3. Hoek C van den, Kok G, Kesteren NMC van, Hospers HJ, Zwart O de. De Waaghals en de Prins. Een onderbouwde interventie voor HIV/soa-preventie aan homojongens. Geaccepteerd door TSG, februari 2005.