Ivo Pertijs - freelance journalist
Filippo Zimbile - Programmaleider Communicatie Soa Aids Nederland

Letterlijk ‘onthullend’ is de nieuwe Zwitserse massamediale anti-aidscampagne. Deze heeft internatio naal veel aandacht getrokken. Die aandacht geldt ook voor de Nederlandse publiekscampagnes, hoewel die een heel andere opzet hebben en waarbij door de jaren heen een bepaalde opbouw is te zien. Een kenmerkend verschil in voorlichtingsstrategie komt naar voren uit de vergelijking van de Zwitserse en de Nederlandse aanpak.


Blote zwitsers
Poedelnaakte ijshockeyers en blote schermsters zijn de hoofdrolspelers in de nieuwe Zwitserse anti-aidscampagne die begin mei van start ging. Naast de afbeelding van de ongeklede sporters staat de eenvoudige boodschap Hier schützt man sich ja auch met daaronder twee korte opmerkingen hoe men hiv-besmetting kan voorkomen. Met de originele illustratie van naakte amateursporters in gevaarlijke sporten willen de makers de doelgroep zonder met de vinger te wijzen duidelijk maken dat bescherming toch echt nodig is. Volgens statistieken van het Bundesamt für Gesundheit raakte ruim de helft van de Zwitserse hiv-geïnfecteerden via onveilige heteroseksuele seks besmet, gevolgd door homoseksueel contact (34 procent) en injecterend druggebruik (11 procent).
De foto’s en de slagzin zijn positief door het Zwitserse publiek ontvangen. ‘Er waren niet zoveel discussies in de nationale media. We kregen bovenal veel aandacht in de buitenlandse media, vooral in de British Medical Journal’, zegt Roger Staub van de aidsafdeling van het Bundesamt für Gesundheit in Bern.
De nieuwste spotjes en posters zijn onderdeel van de landelijke LOVE LIFE – STOP AIDS campagne die in februari 1987 van start ging. De afgelopen negentien jaar lanceerde Zwitserland verschillende massamediale campagnes. Volgens Staub verschilt de laatste campagne niet wezenlijk van de voorgaande edities. De nieuwste en eerdere campagnes zijn te zien op www.lovelife.ch.

Jasje aanhouden
Het Zwitserse campagneteam heeft een mooie en treffende metafoor gevonden om de doelgroep op het belang van veilig vrijen te wijzen. Werkt dit opvallende en aansprekende concept ook in Nederland? Zijn binnenkort de naakte en afgetrainde lichamen van Nederlandse sporters in de Vrij Veilig Campagne te bewonderen?
Voor wie de nieuwe Vrij Veilig Campagne heeft gezien die in augustus van start is gegaan, zal het antwoord duidelijk zijn. De nieuwe Nederlandse vrij veilig boodschap wijkt sterk af van de Zwitserse en is in een geheel ander jasje gestoken. Niet omdat de Zwitserse benadering het Nederlandse publiek niet zou aanspreken; we willen simpelweg iets anders bereiken met onze campagne.
Verschillende onderzoeken onder Nederlandse jongeren – ‘Seks onder je 25ste’ en het RNG-monitoronderzoek van de campagne – wijzen uit dat vrijwel de gehele doelgroep zich bewust is van nut en noodzaak van condoomgebruik om zich te beschermen tegen soa. Dit bewustzijn vertaalt zich naar condoomgebruik bij de eerste seksuele ervaring en zogenaamde one-night stands. Een ruime meerderheid (ongeveer vier van de vijf jongeren) vrijt in deze situaties met condoom.

Volhouden
Het volhouden van condoomgebruik bij een nieuwe partner blijkt voor jongeren echter veel lastiger. Soms al na enkele dagen maar regelmatiger binnen enkele weken, neemt het vertrouwen in de nieuwe sekspartner toe. Het toenemende vertrouwen gaat gepaard met een afnemende risicoperceptie. Veel jongeren stoppen bij een nieuwe relatie binnen enkele weken met condoomgebruik (bijna 70%) zonder zich eerst te laten testen op een soa. Combineer deze onderzoeksresultaten met het gegeven dat nogal wat prille relaties binnen enkele weken sneuvelen en dat bij jongeren kortdurende relaties elkaar relatief vaak opvolgen (seriële monogamie), en de risico’s van verspreiding van soa zijn evident. De nieuwe Vrij Veilig Campagne maakt de jongeren daarom bewust van het belang van volhouden van condoomgebruik binnen een nieuwe relatie en adviseert de doelgroep zich eerst te laten testen, voordat het condoom buiten het liefdesspel wordt gehouden. Het vertrouwen in de nieuwe partner wordt genuanceerd door de jongeren te confronteren met de onzekerheden die het seksuele netwerk, waarvan zij deel uitmaken, met zich meebrengt. In de Nederlandse Vrij Veilig Campagne verschijnt daarom in plaats van naakte sporters, het netwerk van ex-geliefden in beeld.

www.lovelife.ch
www.vrijsoavrij.nl