Gertrude Kuyvenhoven, programmamedewerker asielzoekers Soa Aids Nederland 

Onlangs is onderzoek gedaan naar de wenselijkheid van gebruik van het vrouwencondoom door asielzoekervrouwen. Aanleiding waren vragen hierover van deze vrouwen tijdens trainingen van de Asylum Seekers Refugee Aids Group (ASERAG). Het onderzoek is uitgevoerd door HBO-V-studenten, daarbij ondersteund door de GGD Groningen e.o. De vrouwen verleenden volop medewerking, het Aids Fonds financierde 5.000 vrouwencondooms.

zelfbescherming In diverse ontwikkelingslanden is nagegaan of vrouwencondooms een rol kunnen spelen bij de preventie van hiv en soa. De algemene indruk is dat de betrokken vrouwen positief staan tegenover het gebruik hiervan. Voorwaarden zijn een goede uitleg en de mogelijkheid om dit condoom een aantal malen te proberen. De vrouwen hebben het gevoel zich met een vrouwencondoom zelf goed te kunnen beschermen. Zelfs ‘participerende’ mannen blijken enthousiast. Een groot obstakel blijkt helaas de prijs: drie stuks voor ongeveer 5 euro.

gratis voor asielzoekervrouwen Door de stuurgroep van de projecten die Soa Aids Nederland voor asielzoekers uitvoert (soa/hiv-bestrijding 2005-2006; voor professionals en ‘Involving asylum seekers as a Stepping Stone in the fight against aids; vóór en dóór asielzoekers’) is een positief advies uitgebracht voor het vrouwencondoom. Dit is voorgelegd aan GGD Nederland. Het vrouwencondoom kan voor vrouwen in onze samenleving, vooral waar sprake is van een ongelijke onderhandelingspositie bij seksuele contacten, een waardevol en eenvoudig preventiemiddel zijn. In overleg met GGD Nederland stelt het centrale orgaan opvang asielzoekers (COA) het vrouwencondoom kosteloos ter beschikking voor asielzoekers. MOA-medewerkers kunnen het vrouwencondoom bestellen voor asielzoekervrouwen die zichzelf willen beschermen, maar moeite hebben hun partner te bewegen tot gebruik van het ‘gewone’ mannencondoom.

wegnemen van ‘westerse’ scepsis Er volgen vier succesvolle implementatiebijeenkomsten door het hele land, waar Roos Jeliers en Simone Goossen van de Groningse HBO-V-opleiding de scepsis bij de MOA-medewerkers wegnemen en instructies geven voor het gebruik van het vrouwencondoom als een succesvolle preventietechniek. Er zijn in 12 talen cliëntenfolders ontwikkeld, die zijn te vinden op www.ggdkennisnet.nl (nr. 40911).
Tijdens de trainingen bleek vaak dat de, veelal Westerse, hulpverleners een zeer sceptische houden hebben ten opzichte van het vrouwencondoom. Naast uitleg over het gebruik en het geven van achtergrondinformatie was het verminderen van die scepsis dan ook een belangrijk onderdeel van de bijeenkomsten. Wanneer medewerkers hun eigen sceptische houding overwinnen kunnen zij asielzoekervrouwen goed voorlichten en een bijdrage leveren aan het zelf doe-matig optreden van de betrokken vrouwen, zodat zij hun eigen seksuele gezondheid kunnen waarborgen.

beloftevolle voortgang De implementatiebijeenkomsten lijken goed aan te slaan. Vanuit het hele land wordt gemeld dat de trainingen worden voortgezet binnen de asielzoekerscentra onder collega’s die niet bij de implementatiebijeenkomsten aanwezig konden zijn. Ook worden de vrouwencondooms daadwerkelijk besteld via de zelfzorg-lijst van het COA. Een aantal MOA-medewerkers is zo enthousiast geraakt dat zij het vrouwencondoom zelf zijn gaan proberen. In sommige gevallen wordt het vrouwencondoom door de medewerkers verkozen boven het mannencondoom!